Project Description

Paradox Praktijk Atelier (PxPA) voor de Praktijkproef Amsterdam (PPA)

Auto’s laten stoppen om ze door te laten rijden. Een dik pak papier dat zegt: eenvoud werkt het best. Zekerheid zoeken in een proef. Wie trekt er aan de touwtjes van de governance? Er dreigt succes. Voorbeelden van paradoxen van Praktijkproef Amsterdam. De projectmanager van Praktijkproef Amsterdam en de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Amsterdam exploreren de paradox Zekerheid zoeken in een proef. ‘Het is een proef. Er mogen fouten worden gemaakt. Daarvan leren we misschien wel het meest’, zegt de eerste. ‘Dat mag zo zijn, maar mijn wethouder wil minder files’, is de reactie van de tweede. Naarmate het gesprek vordert, groeit het besef: zodra we de paradox oplossen, kunnen we Praktijkproef Amsterdam net zo goed stoppen.

Paradoxen fascineren. Desiderius Erasmus verzamelde er ruim zeshonderd jaar geleden een heel aantal in zijn Adagia. Haast je langzaam. Een grote stad betekent grote eenzaamheid. Niet met of zonder iemand kunnen leven. Niet voor niets komen ze bekend voor; ze zijn onoplosbaar, daarom blijven ze bij. Paradoxen verbinden dat wat schijnbaar tegengesteld is. Roland van der Vorst schrijft over hoe paradoxen onze ‘tolerantie voor ambiguïteit’ vergroten 1). Hans Vermaak schrijft over hoe paradoxen ‘de rand van chaos’ illustreren, daar waar het handelen zoekend is 2). Paradoxen geven houvast als het standaard organisatorische vocabulaire tekort schiet.

Succesvolle samenwerking is gebaat bij het delen van de uitgangspunten, verlangens en opvattingen die onder die samenwerking liggen. Je kunt dat zien als een onderhandeling over de vraag wat doen we hier nu eigenlijk? Simpele of eenduidige antwoorden op die vraag lijken helderheid te bieden, maar leiden tot langs elkaar heen praten gevolgd door frustratie. Vaak is het antwoord op de vraag wat we hier doen, een paradox: Losjes verbonden. De samenwerking is publiek privaat. Zekerheid zoeken in een proef.

Paradoxen zijn verwarrend, ambigu, onoplosbaar. Precies om die redenen houden wij van paradoxen. Ze helpen complexe samenwerking te begrijpen. De partijen in Praktijkproef Amsterdam zijn samen de makers en eigenaars van het project. Daarmee zijn ze ook de makers en de eigenaars van de paradoxen van het project. Praktijkproef Amsterdam is een vernieuwend en opwindend project bij gratie van en niet ondanks deze paradoxen. Niet de paradoxen zelf, maar de menselijke neiging om ze plat te slaan in eenzijdige lessen staat leren van en in een samenwerking in de weg.

1)Roland van der Vorst (2007), Nieuwsgierigheid
2)Hans Vermaak (2009), Plezier beleven aan taaie vraagstukken; werkingsmechanismen van vernieuwing en weerbarstigheid